Muzealne Mody, Piotr Szaradowski, historia mody, wystawa mody

Kultura

Piotr Szaradowski – a fashion exhibitor from Poland

by Anna Kowalska (Przeczytaj po polsku)
40 people like it
Do you?

Every Pole with the smallest interest in fashion during their trips to Paris or London sighs for the look of the superbly prepared expositions of the works by designing heroes. Why should we go abroad to see a piece of good craft? Is there any chance for us to get at least a substitute of this exhibiting world here? We asked these and many more questions to Piotr Szaradowski, PhD, who is a researcher of fashion history, an exhibitor and an owner of ‘Muzealne Mody’ collection.

It seems to me that the Polish fashion exhibiting scene is barely alive. Can you see any potential in it? Or maybe you can point the cause of the distance that separates us from other European capital cities?

There are many factors. Some of them are associated with the general problem in Polish museum curation, for example the case of funds. But it’s not the only reason. I guess the major issue is the lack of collections. Not to whine only about our reality, other countries from behind the iron curtain face the same difficulties. Kunstgewerbemuseum in Berlin may stand as an interesting example. At the beginning of the first decade of 21st century they decided to bargain a big collection of historical looks from the period between 18th to 20th century from the private collectors. That enabled the musem to build quite an impressive collection for the core exhibition. But there is also a problem with the definition of the fashion exhibition. The thing is, which of these displays (core or temporary) should be considerd the ones actually showing fashion? There is no single  answer to this. Some would attribute this name to the display of the 18th or 19th century looks, but for the others ‘fashion’ is what applies only to the present, or maybe to the close past. Personally, I’m more prone (along with the researchers of the subject) to agree with the second option. When it comes to the Polish potential, I’d say there’s a good deal of ability, expecially when it comes to the post-war fashion. The question is, would it be well used?

When did you start exploring this subject? Did you have any chance to get academic basis to research the history of fashion during your university studies?

My preoccupation lasts for a good many years. First I took up the design, but soon I realised I’m more into the history of fashion, so I went for that. I’ve been ‘seriously’ dealing with this subject for 7 years now. I also found the academic basis on my own – in British and American publications. But I have to be honest and say that I did the better part of the work myself. In Poland there is no faculty covering that subject. Of course, fashion is being taught, but it is always accompanied by other fields of studies. I really hope it will change some day.  Zespół Badań Mody i Dizajnu (Fashion and Design Research Group) at the Institute of Polish Culture at the University of Warsaw may be considered a harbinger of it.

How did you get the idea of building your own collection?

The beginnings were really trivial. I just wanted to know more. Still, in Poland there weren’t and there aren’t many possibilities to see the French haute couture – best of the bests in tailoring. There’s always a question: ‘why is it the best, what is it all about?’ I just wanted to know. So, the collection enabled me to learn more, yet not as much as I wanted to.

Is it still mainly your private initiative? Did your collection get any recognition in the environment and now you get some support? How is the collection of ‘Muzealne mody’ being constructed?

It is created mainly through the purchases, but a lot of clothes were donated as well, which really delights me. For now it is still a purely private act, without any outside support.

How do you store the objects? Do they need any specific conditions? Do you cooperate with conservators?

Not each of them needs a special care. The jackets, for example, can be just put on the hangers. Unfortunately, some objects need to be stored horizontally, which takes much more space. Of course it is also needed to keep certain conditions, maily the level of humidity and temperature. I have to remember as well about the possible dangers, such as insects. The reason for working with the conservator is sometimes the state of the clothing that gets into my hands – they needed his intervention. There are usually some really small corrections, but two of the dresses required more serious conservatorial work that had been conducted.

Do you think – maybe in the further perspective, about institutionalising your activity and opening it to the public? 

Of course I do, but I also do realise it is a question of  distant future.

For now, your mind is set only on temporary exhibitions. Is there a space in the Polish exhibiting ‘market’ for this kind of activity? Are they popular among the public?

Yes, the temporaries are the only possibility of presenting my collection at the time being. I reckon that there is a place for this kind of initiatives. Otherwise, I wouldn’t be going in that direction. However, it seems to me that these exhibitions are not as popular as we could suppose basing on our observations. What I mean here is, that there’s a lot of people claiming to be interested in fashion, but is doesn’t mean that they are willing to visit museums for this reason. In my opinion, it also needs some time to catch on. To be honest, I need to say that we don’t have any kind of exhibitions that would be as spectacular as those in Paris or London. But I have already mentioned the reasons for this.

Who organises the exhibitions? How does your cooperation with institutions for culture look like?

It depends. During my short exhibiting career I’ve experienced both of these options, which means that I presented an exhibition offer or they offered it to me. Generally speaking, when an institution comes out with an initiative, everything goes smoothly.

What needs to be taken into special consideration while planning a fashion history exhibition?Unlike as in the case of painting exhibitions, the space plays a main role here. How is it constructed?  Can even a basic object, such as a mannequin, be a point of an exhibitioner’s concern?

Oh, there’s so much to talk about… unfortunately, in Poland we have to cope with siginificant financial limitations. Mannequins may in fact be, and usually are, much to be concerned about. If the co-working institution does not store its own clothing collection, it is quite obvious there will be also no mannequins and we’ll have either to buy or rent them. Both options have their pros and cons. And the look of the mannequin directly affects the reception and the presentation of clothing. Still, unfortunately, it is usually decided to purchase the simplest mannequins. That’s our reality and we just have to accept it. The space is the smallest concern here. The hosting institutions usually have a site for temporary exhibitions.

How do you get the objects for the exhibition? Is it only your collection to be put on display?

No, thanks to some connections, I can borrow them for the exhibition. I’m talking about other private collectors, as well as people hiding many precious treasures inside their wardrobes. Anyway, it is mainly my collection that builds the exhibition.

Piotr Szaradowski – polski wystawiennik mody

Wszyscy choć trochę zainteresowani modą Polacy przy okazji wycieczek do Paryża czy Londynu wzdychają na widok wspaniale przygotowanych ekspozycji twórczości herosów projektowania. Dlaczego, żeby zobaczyć kawałek dobrego rzemiosła, trzeba wyjechać za granicę? Czy mamy szansę na chociaż namiastkę tego wystawowego świata u siebie? Na te i wiele innych pytań odpowiedział nam  dr Piotr Szaradowski, badacz zajmujący się historią mody, wystawiennik i właściciel kolekcji Muzealnych Mód.

Zdaje się, że środowisko polskiego wystawiennictwa modowego funkcjonuje bardzo mizernie (a może wcale?). Czy widzi Pan u nas jakiś potencjał? A może potrafi wskazać przyczynę tego ciągłego, w stosunku do innych stolic europejskich, zacofania? 

Składa się na to wiele czynników. Część z nich związana jest z ogólnymi problemami polskiego muzealnictwa, czyli na przykład pieniędzmi. To oczywiście tylko jedna z kwestii. Moim zdaniem podstawowym problemem jest brak zbiorów. Ale też, żeby nie było, że to tylko nasza, polska rzeczywistość dodam, że podobne problemy mają kraje, które były za żelazną kurtyną. Ciekawym przypadkiem może być tu Kunstgewerbemuseum w Berlinie, które na początku pierwszej dekady XXI wieku po prostu zakupiło dużą ilość ubiorów od XVIII do XX wieku od prywatnych kolekcjonerów i dzięki temu jest tam teraz całkiem reprezentatywna wystawa stała. Ale pojawia się również „definicyjny” problem. Chodzi o to, które z wystaw (czasowych lub stałych) zaliczymy do tych pokazujących modę? Tutaj nie ma zgodności. Część osób wystawę poświęconą modzie XVIII czy XIX wieku nazwie „modową”, ale dla innych „modowa” wystawa to taka, która dotyczy współczesności, ewentualnie kilkudziesięciu lat wstecz. Ja skłaniam się, za badaczami wystaw mody, do tej drugiej opcji. Jeśli chodzi o ich potencjał w Polsce, uważam, że jest całkiem spory, zwłaszcza jeśli chodzi o modę czasu PRLu. Pytanie tylko, czy ten potencjał zostanie faktycznie wykorzystany.

Skąd zainteresowanie tą dziedziną? Czy w trakcie Pańskiej edukacji były szanse na znalezienie akademickiej podpory pod badania nad historią mody? 

Moje zainteresowanie modą trwa już ładnych „naście” lat. Zaczynałem od projektowania ubiorów, ale zobaczyłem dość szybko, że historia mody wciąga mnie bardziej i poszedłem za tym. Od 7 lat zajmuję się historią mody „na serio”. Tę akademicką podporę znalazłem sam, w literaturze amerykańskiej i brytyjskiej, ale faktycznie moja praca opierała się właśnie na indywidualnym działaniu. Nie ma w Polsce studiów pozwalających tak badać modę. Uczy się historii mody, ale to zawsze towarzyszy innym kierunkom. Mam nadzieję, że kiedyś to się zmieni. Za dobry zwiastun można uznać istnienie Zespołu Badań nad Mody i Dizajnu w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim.

Skąd właściwie pomysł na stworzenie prywatnej kolekcji? 

Początek był naprawdę banalny. Krótko mówiąc chciałem wiedzieć więcej. Ale w Polsce nie było i wciąż nie ma wiele możliwości, by oglądać francuskie haute couture, czyli to, co najlepsze w krawiectwie. Bo zawsze idzie za tym pytanie: dlaczego najlepsze, na czym to polega? Chciałem wiedzieć. No i dzięki kolekcji wiem więcej, choć wciąż nie tyle, ile bym chciał.

Jak właściwie powstaje kolekcja Muzealnych mód? 

Kolekcja powstaje głównie dzięki zakupom, ale też otrzymałem wiele ubiorów w postaci darów, co mnie bardzo cieszy. Ale na razie jest to wciąż całkowicie prywatna inicjatywa, bez zewnętrznego wsparcia.

W jaki sposób przechowywane są obiekty? Czy wymagają odpowiedniej przestrzeni, warunków atmosferycznych…? Czy współpracuje Pan z konserwatorem?

Nie wszystkie obiekty wymagają specjalnej przestrzeni. Żakiety na przykład mogą po prostu wisieć na wieszakach. Ale niestety część obiektów musi leżeć, a to zajmuje zdecydowanie więcej miejsca. No i muszą być zachowane określone warunki, głównie wilgotność i temperatura. Trzeba też pamiętać o innych zagrożeniach, jak insekty. Z konserwatorem współpracuję choćby z tego powodu, że niektóre ubiory trafiły do mnie w stanie wymagającym interwencji. Najczęściej zdarzają się drobne kwestie, ale dwie suknie wymagały poważnych prac konserwatorskich i zostały one podjęte.

Czy rozważa Pan – być może w dalszych planach rozwoju kolekcji – zinstytucjonalizowanie swojej działalności i stałe udostępnienie jej dla publiczności?

Oczywiście, że rozważam, ale myślę, że to zdecydowanie kwestia dalszej niż bliższej przyszłości…

Jak na razie zajmuje się Pan organizacją wystaw czasowych. Czy w Polsce jest miejsce dla tego typu ekspozycji? 

Tak, te czasowe wystawy to w tej chwili jedyna możliwość prezentowania kolekcji. Myślę, że w Polsce jest miejsce na tego typu ekspozycje, w przeciwnym razie nie podążałbym tą drogą. Jednak popularność takich wystaw, mam wrażenie, nie jest aż tak duża, jak by wynikało to z obserwacji. Chodzi mi o to, że osób, które deklarują zainteresowanie modą jest mnóstwo, ale to nie znaczy, że chcą  ją oglądać w muzeum. Myślę, że to również wymaga czasu. Ale trzeba uczciwie powiedzieć, że tak spektakularnych wystaw, jakie powstają na przykład w Paryżu czy Londynie, u nas nie ma. O powodach tego już wspominałem.

Czyją inicjatywą jest ich organizacja? Jak układa się współpraca z instytucjami kultury? 

To zależy. W niedługiej drodze wystawiania swoich obiektów doświadczyłem obydwu wariantów, czyli i ja proponowałem wystawę, i otrzymywałem takie propozycje. Generalnie jest tak, że jak już instytucja zgłasza się z inicjatywą współpracy, to wszystko raczej idzie gładko.

Na co należy szczególnie zwracać uwagę przy planowaniu wystawy dotyczącej historii mody? Inaczej niż w przypadku malarstwa, ważna jest przestrzeń. W jaki sposób jest budowana? Czy nawet tak podstawowy przedmiot, jak manekin, może być źródłem zmartwień dla wystawiennika? 

O, to temat rzeka… niestety najczęściej mamy w Polsce do czynienia ze znacznymi ograniczeniami finansowymi. Manekiny rzeczywiście mogą być, i z reguły są, źródłem zmartwień. Jeśli instytucja, z którą współpracuję nie ma własnej kolekcji ubiorów, to jest jasne, że nie ma również manekinów i trzeba je kupić lub wypożyczyć. I jedno, i drugie działanie ma tak zalety, jak wady. A to, jak wygląda manekin bezpośrednio pływa na odbiór i przezentację ubiorów. Mimo to, niestety, najczęściej podejmuje się decyzje, by kupić najzwyklejsze ich wersje. Takie są u nas realia i trzeba to po prostu przyjąć.  Najmniejszym problemem z tego, co zostało wymienione, jest przestrzeń. Z reguły instytucje, które goszczą wystawy z zewnątrz dysponują miejscem dedykowanym czasowym ekspozycjom.

W jaki sposób pozyskiwane są obiekty na wystawy? Prezentuje Pan jedynie zasoby z własnej kolekcji?

Nie, mam różne kontakty, które pozwalają mi na pożyczanie obiektów na wystawę. Myślę tu zarówno o innych prywatnych kolekcjonerach, jak i osobach po prostu posiadające w swoich szafach wiele skarbów. Mimo to jednak na wystawach przygotowywanych przeze mnie zdecydowaną większość stanowią ubiory z mojej kolekcji.